© Arnold van Houten, 10 oktober 2005

 

Wat is een tenniselleboog?

Een tenniselleboog is een verzamelnaam voor allerlei aandoeningen aan de elleboog. In de medische literatuur is er weinig overeenstemming te vinden over wat er precies fout is in de arm bij een tenniselleboog. Waar men het wel redelijk over eens is, is dat de aandoening als basis heeft (de aanhechting van) enkele spieren die ontspringen aan de buitenkant van de arm, net boven het ellebooggewricht en eindigen bij de hand. Hoewel er ook artikelen te vinden zijn die andere oorzaken dan deze spieren beschrijven zoals bijvoorbeeld vocht/vuil in het ellebooggewricht of instabiliteit van de elleboog door slecht functionerende gewrichtsbanden, etc, vind ik dit niet onder de "klassieke tenniselleboog" vallen en zal ik deze hier dan ook niet beschrijven.

Heb ik een tenniselleboog?

Als je pijn in je arm krijgt en je bent bezorgd of je misschien een tenniselleboog hebt, kun je dit als volgt nagaan.
Houd hierbij de arm zodanig alsof je een kopje koffie vasthoudt ("koffie-stand"):

  • Het voelen van pijn net onder de elleboog (tussen elleboog en pols) aan de bovenkant van de arm door erop te drukken (bij de arm in "koffie-stand")
  • Het voelen van pijn net onder de elleboog (tussen elleboog en pols) bij het tillen van iets (bij de arm in "koffie-stand")
  • Het optillen van bijvoorbeeld een kind (vastpakken onder de oksels en omhoog tillen)
  • Houd de arm in "koffiestand" met de vingers gespreid en gestrekt, druk de middelvinger met de andere hand naar beneden terwijl je de vinger gestrekt probeert te houden.
  • Houd de arm in "koffiestand", maak een vuist en buig de vuist iets naar boven. Druk vervolgens met de andere hand de vuist naar beneden (van je af) terwijl je de vuist in dezelfde positie (omhoog) probeert te houden.

Heb je bij een of meer van bovenstaande beschrijvingen pijn, dan is de kans dat je een tenniselleboog hebt redelijk groot.

Wat is er aan te doen?

Allereerst zal er een oorzaak voor de pijn zijn en deze zal onderzocht moeten worden om de pijn niet steeds weer terug te laten komen, hierover verderop in dit artikel.
Om op de korte termijn de pijn te verlichten kan de pijnlijke spier en pees gemasseerd worden. Hierdoor wordt de doorbloeding in de spier en de pees gestimuleerd waardoor het herstelproces versneld wordt. Met name bij pezen is de doorbloeding relatief slecht.
Indien de blessure echter al veel langer speelt (1 a 2 jaar) is het echter mogelijk dat er zich rond de pees bindweefsel/vet heeft gevormd en dit is moeilijk via massage te verwijderen. Er zijn gespecialiseerde chirurgen die dit kunnen verwijderen via een kleine operatie met plaatselijke verdoving (binnen 10 minuten is dit gebeurd).
Omdat men vaak nog wel wil blijven tennissen wordt de "voorgeschreven" rust van de dokter vaak niet nageleefd. Om tijdens het tennissen minder pijn te voelen kan gebruik gemaakt worden van een speciale band die net onder de elleboog wordt aangebracht en in de handel te koop is. Hoewel er "erg gelikte" (en dus onnodig dure) banden aangeboden worden, is het gebruik van een enkele band prima. Ook is het verstandig om een zogenaamde trillingsdemper (fibra-stop) in de bespanning te doen waardoor de trillingen in de bespanning veel minder in de arm voelbaar zijn. Natuurlijk is het ook belangrijk om een goed racket en bespanning te gebruiken waarbij een wat minder strakke bespanning beter voor de arm is omdat je dan een groter raakvlak krijgt waarbij het slaan nog "lekker" voelt. Snauwaert (bestaat niet meer) was altijd heel innovatief met het bedenken van nieuwe rackets voor een bepaald doel en heeft ooit de Ellipse Touch rackets ontworpen waarmee je zonder demper in de bespanning vrijwel geen trilling meer in je arm voelt. Deze zijn natuurlijk ook te krijgen bij De Racketclub want het gaat ons niet om de laatste mode maar om kwaliteit en er zijn nog steeds tennissers met tennisarm-problemen die specifiek om dit racket vragen.

En wat is de oorzaak?

Ook hier is weinig in de literatuur over bekend. Hoewel veel tennisellebogen niet door tennis ontstaan, en vaak continu herhalende bewegingen de oorzaak van overbelasting van de betreffende spieren zijn (bijv. veel schroeven draaien), zal ik mij hier richten op het ontstaan van een tenniselleboog door het tennissen.
Gedurende mijn opleiding tot sportmasseur begon ik veel meer inzicht te krijgen in het gebruik van de spieren tijdens het tennissen. Toen ik ook als tennisleraar tennistrainingen ging geven, begon het mij steeds meer duidelijk te worden waar veel van de tennisellebogen door veroorzaakt worden. De weinige artikelen die hierover te vinden zijn geven meestal een verkeerde backhandtechniek aan, ik denk echter dat dit wel een onderdeel van de oorzaak is maar volgens mij ligt het probleem dieper.

Veel tennissers houden het racket met één arm vast en dan natuurlijk bij het handvat (het racket bij het handvat vasthouden geeft een hefboomeffect en is veel zwaarder dan als je het racket precies in het midden vasthoudt, maar dat is natuurlijk inherrent aan tennis) waardoor het hele racket door deze ene arm gedragen wordt. Hierbij wordt het racket horizontaal gehouden door de pols licht omhoog te buigen. Juist bij het buigen van de pols op deze wijze (wat overigens een goede techniek is), worden de (twee) spieren aangespannen die betrokken zijn bij een tenniselleboog.
Bij een juiste tennistechniek wordt het racket in het midden ondersteund door de andere arm en, tijdens het slaan, wordt het racket door de andere arm eerst naar achteren gebracht. Met name bij de backhand is dit belangrijk en waarschijnlijk is dat de reden waarom diverse artikelen over een tennisarm de verkeerde backhand techniek als oorzaak van een tennisarm geven. Door het ondersteunen wordt het racket alleen maar tijdens de slag zelf door de "slag-arm" gedragen en gedurende de tijd tussen de slagen, voornamelijk door de andere arm (in het midden!).
Iemand die een racket niet ondersteunt heeft continu spanning op de betreffende spieren en deze krijgen dan geen moment rust. Net als bij andere aandoeningen (zoals een muisarm) is het belangrijk om spieren niet continu gespannen te hebben. Door het racket met de andere arm te ondersteunen, krijgen de spieren tussen de slagen steeds rust en worden slechts gebruikt tijdens de slag zelf. Hoewel er over bovenstaande conclusie in de literatuur niets te vinden is, ben ik ervan overtuigd dat dit een belangrijke oorzaak is van een tenniselleboog. Ik heb bij verschillende lessers van mij die klaagden over pijn op de betreffende plaats, gekeken naar de techniek en steeds bleek dat het racket niet ondersteund werd door de andere arm. Natuurlijk is dat nog geen sluitend bewijs dat dit dan ook de oorzaak is, maar omdat het ondersteunen van het racket met de andere arm een belangrijk onderdeel is van de juiste tennistechniek, is er niets op tegen om deze juiste techniek goed aan te leren.

 

 

Hoewel ik niet medisch geschoold ben en slechts een opleiding tot sportmasseur heb gedaan, ben ik erg geinteresseerd in tennisarmen en de verschillende behandelingen die hiervoor op internet te vinden zijn. Dit kwam mij goed van pas toen ik de tennislessen van een andere trainer plotseling moest overnemen. Deze trainer maakte gebruik van zeer harde drukloze ballen ("omdat deze zo goed op kunstgras stuiteren", wat inderdaad het geval is) en na ruim 2 weken training geven begon ik last van mijn arm te krijgen terwijl ik 35 jaar daarvoor nooit last van mijn arm had. In het begin probeer je de arm dan rust te geven en na een maand toch maar betere ballen te nemen, maar het hielp niet en ik kon nog geen kopje koffie vasthouden. Uiteindelijk heb ik de methode van www.tenniselleboog.nl ("Instituut tenniselleboog") toegepast met nog wat aanvullingen die ik als sportmasseur had geleerd. Dit gaf al binnen 2 weken verbeteringen en na 1.5 maand was ik verlost van mijn tennisarm. Daarna deze zelfde methode toegepast bij enkele mensen met een tennisarm in mijn omgeving en deze werkte voor iedereen. Later ben ik nog een klant van De Racketclub tegengekomen die zich heeft laten behandelen bij dit instituut en ook hij was na 4 behandelingen van zijn tenniselleboog af.Onderstaande is dus niet een medisch advies maar enkel een methode uit mijn ervaring met een tenniselleboog die goed werkt. Voor een specialistische behandeling is dus het "Instituut tenniselleboog" (in Nijmegen) dus aan te raden, zij doen de hele dag niets anders dan het behandelen van tennisellebogen en golfersarmen. Ik heb het allemaal zelf gedaan en dat werkte perfect (daarna nooit meer last gehad) maar ik had door mijn opleiding tot sportmasseur al de nodige voorkennis.

 

Globaal gesproken bestaat de behandeling uit de volgende onderdelen:

  • Blijf de arm gebruiken (met mate), hierdoor wordt de doorbloeding gestimuleerd wat helpt bij het herstel. Rust geven (wat sommige artsen en fysiotherapeuten voorschrijven) zorgt ervoor dat het herstel wordt afgeremd en de bewuste spieren zwakker worden.
  • De 2 spieren aan de bovenkant van de onderarm (bij de elleboog) die bij een tenniselleboog betrokken zijn, zijn hard (probeer deze te voelen). Begin vanaf de elleboog met het keihard kneden van deze harde spier(en) op het bot eronder, dit kneden moet dwars op de spier gedaan worden door de spier hard op het bot eronder heen en weer te drukken. Dit doet erg pijn en van mijn klant hoorde ik dat hij zowat "tegen het plafond ging" van de pijn. Ga met kneden van de spier langzaam steeds meer naar beneden richting de pols, het zal dan steeds minder pijn doen en als het geen prijn meer doet is het einde voor de plaats waar gemasseerd moet worden wel bereikt. Gemakkelijker is het om iemand anders dit te laten doen die niet te "voorzichtig" is omdat het zo'n pijn doet.
  • Strek de arm vooruit en draai de handpalm naar buiten ("pronatie", dus omgekeerd van wat de gemakkelijkste houding is voor de arm). Pak vervolgens de hand vast met de andere arm en trek de hand (met nog steeds de handpalm naar buiten) naar je lichaam toe. Hierdoor rekken de bewuste spieren van de onderarm.
  • Maak de onderarm spieren los door over de huid de onderarm spieren te masseren in de lengterichting van de spier ("effleurage"), dit gaat beter met massage olie maar ook zonder lukt dit wel en daarna de spieren extra los te maken door met de andere hand dwars op de spieren te schudden.

Deze methode is DE oplossing en helpt je waarschijnlijk snel van een tenniselleboog af en bij iedereen waarbij ik dit heb toegepast (inclusief mijzelf) is daarna het tennissen met een speciale band niet meer nodig. Wel is het zo dat hoe langer de tennisarm zich manifesteert, hoe moeilijker het is om er weer vanaf te komen. Bij de pees schijnt na verloop van tijd bindweefsel te vormen (maar ik ben geen dokter, bovenstaande is enkel ervaring met een tennisarm) en dit bemoeilijkt het proces.

 

Tennissers met vragen over een tenniselleboog of enkele tennislessen willen hebben om deze juiste techniek aan te leren, kunnen altijd bij mij terecht en hetzelfde geldt voor de tennissers die bovenstaande ervaring hebben uitgeprobeerd.

 

Arnold van Houten